IMG_5567

Mijmering over kunst als proces en zuurstof voor ons hart

Vaak zien we als ouder of leerkracht graag ‘mooie’ resultaten. Netjes afgewerkte tekeningen of knutselwerkjes die we meteen willen uitstallen, deze zijn dan ook heel populair. In de basisschool of bij andere knutsels zie ik vaak dat de werkjes van de kinderen bijna identiek zijn. Is dat dan mis of verkeerd? Ja en neen.

Ik baseer mijn blog op mijn eigen visie uiteraard en ondersteund door deze van Karin Kotte, trainer en adviseur cultuureducatie in Nederland. Ik deel dan ook graag deel van mijn ‘waarom’ met jullie en ik onthul ook mijn hoe. Omdat ik het als kunstwetenschapper en cultuureducator zo belangrijk vind om te zijn wie ik nodig had gehad als kind.

Zij onderscheidt drie soorten denkkaders op kunsteducatie of cultuureducatie namelijk product, proces en vrije expressie.

Product, proces en vrije expressie

Bij productgerichte activiteiten maakt de begeleider vaak een voorbeeld en geeft stapsgewijze instructies aan de kinderen. Dit geeft aan de kinderen een heel veilig gevoel want ze weten duidelijk wat te doen, welke materialen te gebruiken en welk resultaat ze mogen verwachten. De kinderen leren hier een pak motorische vaardigheden en techniek, maar hoeven weinig of geen beroep te doen op hun creatief (denk)vermogen. Maar moet het muzische of kunsteducatie niet over meer gaan dan louter techniek.

Ok, het is uiteraard ook een onderdeel van het geheel. Maar dat is meteen de reden dat ik met Creanaut niet ga voor voorbeelden of stappenplannen. Zie ik bij kinderen dan al soms verwarring veroorzaken en onzekerheid? Ja, dat ook.

Maar die verwarring, daar had ik het in de vorige blog al over, is net waar we naar op zoek zijn. Toch?

 

Bij de ambachtelijke/ of productgerichte didactiek ontneem je de leerlingen om de wereld zelf te ontdekken en uit te vinden. Keuzes zijn al voor ze gemaakt, oplossingen al bedacht. Karin Kotte uit Denkkader – Cultuureducatie pagina 10

Ook vrije expressie zonder glijbaan via het proces is voor veel kinderen een onmogelijke opdracht.

Bij de vrije expressie is er vaak zoveel ruimte dat het risico ontstaat dat de kinderen terugvallen op hun veilige referentiekader waardoor de resultaten overwegend clichématig zullen zijn. De ontwikkeling stagneert halverwege de basisschool. Karin Kotte uit Denkkader voor cultuureducatie.

Al zet ik dit met Creanaut wel in om eens volledig in het vrije plezier van het spelen met een materiaal te duiken. In het kliederen om het kliederen en het kleuronderzoek gewoon om te spelen met de magie van de verf dat zich langzaam of abrupt mengt. En een vrije tekening als ‘uitsmijter’ dat moet ook al eens kunnen uiteraard.

 

Nu procesgericht. Daar vertrek ik meestal mee bij Creanaut, om de glijbaan richting vrije expressie wat zachter en vloeiender te maken. Het blijft wel een soort van wildwaterbaan. Hier gaan we op ontdekking en experiment. We gaan op onderzoek en spreken onze zintuigen aan, onze bagage, wat we al kennen en bespreken dat eens met de andere Creanauten onderling. Wat denkt iemand anders, komen we samen tot een ander al dan niet verbeterd idee.

Er ontstaan verschillende mogelijkheden, er zijn verschillende materialen voorhanden. Ook de kleinste Creanauten krijgen al af en toe keuzemogelijkheden in het materiaal, hoe ze het gaan uitvoeren. Ze doen mee aan de breinstorm en maken hun eigen verhalen vanuit hun eigen leefwereld, vaak hun korte en persoonlijke geschiedenis. En dat is schoon om te zien.

De wereld wordt intensief waargenomen, verbeeld, onderzocht, en beleefd. Gevoelens, ervaringen en ontdekkingen die daarbij worden opgedaan worden op eigen wijze omgezet in een product, in kennis of in een kunstzinnige uiting. Karin Kotte uit Denkkader – Cultuureducatie pagina 11

 

 

Ik ben enthousiast over kritisch en creatief denken.

 

Het idee dat ik met kinderen kritisch kan nadenken, praten over burgerschap en probleemoplossend denken, ik word er enthousiast van. Het samen in een klein groepje gelijkgestemden leren denken, freewheelen, brainstormen dwingen mij ook tot reflectie. En is dat niet het meest waardevol? Even een ander pad bewandelen, besluipen, trippelend verkennen of aarzelend besnuffelen? Zo’n pad anders dan de platgetreden paden.

Even een persoonlijke mijmering als tussendoortje. Wat ik zelf echt heb gemist was de troost of de mogelijkheid even uit de realiteit te kunnen stappen met creativiteit, als escapisme. In mijn onderwijs was er nauwelijks aandacht voor het procesmatige van kunsteducatie. Was er geen plaats voor verwarring, om door kunst in het onbehagen te zijn. Voor die momenten om te verdwalen in de schoonheid van iets of je blik even anders over de wereld te laten glijden. Voor spel of als uitlaatklep.

Ok wiskunde, economie en natuurwetenschappen leren ons wel iets uiteraard. Maar ze brachten mij zelden in vervoering. Ze leerden mij niet hoe de wereld geleefd kan worden. Ze gaven mij niet de mogelijkheden of taal om te spreken over mijn gevoelens, gedachten, angsten en twijfels.Ik had nood aan iets of iemand die mij in mijn spanning en onbehagen kon meenemen naar durf, experiment en vernieuwing.

Meike Janssens – persoonlijke mijmering

Die kleine en grote denkers en kunstenaars die dwingen ons tot reflectie over jezelf en over de wereld. We zien de mogelijkheden, de schoonheden en die ideeën, die houden ons wakker.

Stel je voor dat we, ouders en begeleiders, samen onze toekomstige stemmen, virologen en leerkrachten op sleeptouw nemen in 21e eeuwse vaardigheden. We gaan op stap in wereldburgerschap en kritisch denken, in creatief maken en met elkaar in dialoog gaan.  Zodat kinderen, met al deze bagage de wereld vol vertrouwen en wild in het denken tegemoet kunnen gaan.

Laten we samen onderweg zijn naar die wereld, die vol met enthousiasme en pretlichtjes.

Want kunst en creativiteit, dat is zuurstof.

Zuurstof voor ons wereldbeeld, zuurstof voor de zelfkenner en zuurstof voor ons hart wanneer we samen de magie van creëren ervaren.

 

Helpt alerte en gevoelige kinderen floreren en krachtbronnen ontdekken door creativiteit

Denken, maken, wanderen, praten, verhalen maken, (creatief) schrijven en de magie van creëren ervaren rond een thema of gewoon om kind te mogen zijn.